S01·003Hedwig Doets over AR/VR Development
Hedwig Doets neemt ons mee naar de AR/VR Development wereld.
Hedwig Doets neemt ons mee naar de AR/VR Development wereld.
- ▸Wat het verschil tussen AR en VR inhoudt
- ▸Hoe Unity en C-Sharp voor AR-ontwikkeling werkt
- ▸Wat de geschiedenis van VR-hardware is
- ▸Hoe 2D en 3D interfaces in VR werken
Gast
We hebben dit keer Hedwig Doets te gast. Hedwig werkt al meer dan vier jaar als AR/VR specialist, en is al sinds de HoloLens beta voor het apparaat aan het ontwikkelen. Inmiddels kun je Hedwig wel een expert op het gebied van software ontwikkeling voor de HoloLens noemen. En met een indrukwekkende lijst aan voltooide projecten, is het moeilijk iemand te vinden die enthousiaster is over de Hololens en in bredere zin AR/VR technologie.
Transcript
Welkom bij de derde aflevering van CodeKlets.
Vandaag zijn de hosts zoals van ouds Kishen.
Hey, hallo allemaal, Kishen Simbhoedatpanday hier.
En ik Saber.
En we hebben dit keer gelukkig wel drie microfoons meegenomen.
We hebben koptelefoons aangesloten, dat was ook wel even fijn.
En we gaan even proberen erop te letten dat we in de microfoon praten.
Precies.
Hey, maar het is best wel een poosje geleden, zeg maar, sinds de vorige aflevering die we opgenomen hebben.
Ik had wel heel veel jeuk.
Ik had zoiets van kom op, we moeten er weer een doen.
In de tussentijd ook qua werk natuurlijk als ik druk.
Een van de leuke dingen die ik altijd door werk krijg is uitzoeken van een auto.
Het is echt een heel simpel iets.
Ik vind auto's leuk.
Je hebt een auto uitgezocht?
Ja, maar dat heeft zoveel tijd gekost.
Oh jee, daarom duurde het zo lang.
Ja, en ik ga nu elektrisch.
Ik weet niet of ik spijt ga krijgen, maar ja, we gaan het zien.
Ja, echt waar.
Wanneer drijf je hem?
Ja, hopelijk dit jaar.
Als ik hem volgend jaar heb, dan wordt het pijn.
Want?
Bijtelling.
Je wordt er beneden.
Juist.
En kijk, ik moest sowieso een auto hebben waar vier kinderen in konden.
Dus dat was een kleine uitdaging, maar je wil ook niet meteen een hele suffer auto
rondrijden.
Maar goed, dat zo ben ik in ieder geval.
Dat laat eigenlijk nergens op me.
Dat is gewoon een ding.
Maar is het een grote T?
Ja, het wordt als het goed is een Tesla Model X met vleugels.
Met vleugels?
Dus die vleugels, dat vind ik, ja, het is gewoon een grote gadget.
Het past bij je.
Dat precies.
Omdat het een gadget is, vond ik het wel erg leuk.
Maar goed, dat heeft me echt veel tijd gekost.
Het was echt wie kan wegen zo wat doen, zo niet doen.
Dus die dingen hebben me best wel bezig gehouden.
Verder, de podcast, daar hebben we best wel wat tijd in gestoken,
want we hebben een paar keer het erover gehad dat we een prijsvraag wilden doen.
Ja, kwam maar niet, hè?
Nee, want ik dacht, dat gaat niet helemaal uit eigen zak betalen.
Iedere keer zoek het maar uit.
Dan krijg je iedere keer gewoon een zakje M&M's opgestuurd, gesigneerd door ons.
Daar word je ook niet blij van.
Nee, ik denk het ook niet.
Nee, we hebben een prijsvraag en die is mogelijk gemaakt door JetBrains.
Dat mogen we eenmalig doen.
Oh, ja, bijzonder.
Maar wel leuk.
Want er staat dus iets van, nou ja, goed, jullie zijn nog in de opstartfase.
Dus bewijs maar dat jullie veel mensen gaan bereiken.
En dan misschien gaan we jullie dan nog meer sponsoren helpen.
Maar we mogen in ieder geval één keer een IDA, zeg maar, van JetBrains,
een licentie van een jaar verloten.
Inclusive Rider?
Ja, Rider is één daarvan, zeg maar.
Dus die, nou, dat is gewoon een key die krijg je dan.
Dan kun je één van, dus volgens mij Rider heb je, je hebt IntelliJ.
IntelliJ, ja.
GoLand.
Ja, zo zijn er nu echt veel webstorm.
Het is echt een heel zwik aan IDA's.
Ik ben er altijd wel, Rider is echt wel tof.
IntelliJ weet ik niet, want ik heb nog nooit Java gedaan,
maar het schijnt goed te zijn.
Ja, het is echt de beste IDE die ik ooit heb.
Ooit heb ik gezien, ja.
Ja, echt waar.
Ja, ik weet het niet.
Supergoed.
Ja, dus dat.
Daar ben ik wel heel blij mee.
De prijsvraag komt natuurlijk aan het einde.
En het is, ja, je moet opletten.
Dus het wordt een vraag waar je voor moet luisteren, zeg maar, naar de podcast.
En dan komt het goed.
Nou goed, dan leggen we aan het einde wel uit hoe je die antwoorden kunt sturen naar ons.
Ja, wat heb jij?
Heb jij nog een spannend ding?
Je bent op vakantie geweest.
Ja, ik ben op vakantie geweest.
Het was een leuke vakantie.
Intensief?
Heel intensief, inderdaad.
Vooral met de twee kleintjes.
Ik heb twee kleine kinderen.
Eentje die is drie jaar en die andere die is net acht maanden.
Dus ja, veelal aanpassen en doen.
Wel genoten.
Lekker een weekje in Drenthe geweest.
Lekker gezwommen.
Even alle notificaties uitzetten.
Ja, want dat is nogal een dingetje bij mij.
Ik wil toch altijd wel een beetje in contact blijven met thuisvrond qua werk.
Maar dat is echt wel dit keer.
Ik kan het zeker weten.
Iedereen aanraden om dat te gaan doen.
Want ja, dan kom je echt met volle energie weer terug.
Ja, dus op vakantie geweest.
Ja, natuurlijk ook druk geweest met werk bij Mendic.
En ik ben heel blij dat we weer een hele leuke gast hebben die we mogen gaan interviewen.
Ja, dat ben ik ook enthousiast over.
Ja, absoluut.
Een hele bijzondere.
Ja.
Vind ik.
Ja.
Vind je waarvan ik echt denk van nou, joh, dit is zo'n interessante industrie om in te werken.
Ja, we doen het natuurlijk heel erg geheim opzinnig over nu.
Ja.
Mensen die gewoon naar de podcast, de titel kijken, denken oh ja, maar we weten het al.
Maar ja, je moet wel een beetje een soort van schijn, want anders is de magie helemaal weg.
Juist.
Dat willen we niet.
Dan gaan we een beetje proberen in stand te houden.
De gast is Hedwig Doets.
Ja, hallo.
Woehoe.
Hedwig is een collega van jou, toch ook?
Ja, zeker.
Ja, cool.
Hedwig is al meer dan vier jaar AR, artificial.
Artificial, nee nee nee.
AR en VR specialist.
Al sinds de beta van HoloLens is ze aan het ontwikkelen ermee.
Inmiddels kan je wel zeggen dat ze specialist is op het gebied van de HoloLens.
En heeft een best wel naar de lijst indrukwekkende projecten afgerond.
Dus dat is wel leuk om daar dingen over te vragen zo meteen.
Ze is er heel erg enthousiast over begrijp ik.
En sowieso over technologie in het algemeen.
Dus de juiste persoon naar tafel.
Juiste persoon naar tafel.
Ja, welkom.
Dankjewel.
Leuk om hier te zijn.
Ja, ik vind het ook.
Het is altijd wel...
Het was even aanpoten om op tijd te zijn.
Dat is dus niet gelukt.
Nee, nee Saber.
Cool.
Ja, we zullen meteen maar met de deur in huis vallen.
Of wil je nog iets vertellen over het AR-verhaal?
Of ja, goed.
Ja, waarom je software-ontwikkelaar bent?
En hoe stationeer...
Ja, waarom ben je überhaupt software-ontwikkelaar geworden?
Oké.
Nou, als ik heel eerlijk ben.
Toen ik echt iets van...
Hoe oud was ik?
Ik denk iets van acht of zo.
Eigenlijk niet de goede leeftijd,
maar toen zag ik de Matrix.
Oh, cool.
Mijn vader die liet dat zien.
Ja, ja.
En die was ook al software-ontwikkelaar.
Oh.
En sindsdien vond ik dat echt zo cool.
Dit is gewoon de eerste keer dat...
Nou, dat is niet...
Ja, wel de eerste keer.
Dat gewoon twee generaties.
Ik voel me echt oud nu trouwens.
Ik dacht ook van dat je zei acht jaar in de Matrix.
Toen dacht ik, oh man, ik was al echt lang volwassen.
Toen zat ik in Bisco.
Maar goed, ja.
Maar wel cool.
En daardoor is het een beetje aangewakkerd, zeg maar.
Ja, dat.
En dan heb mijn vader daar een beetje mee bezig gezien.
En dan zag je ook al die kleurige IDA.
En dan zo diep en dingen doen.
En toen dacht je, wat?
Ja, precies.
Maar ben je dan ook als kind gelijk gewoon mee aan de slag gegaan?
Of dacht je van nou, ik ga toch maar liever met mijn rammelaar spelen?
Ja, acht jaar.
Dat is wel een dingetje, ja.
Dat rammelaar ben je denk ik wel over.
Daar ben je wel over ingegroeid.
Ja, inderdaad.
Ja, nee, die heb ik niet nu nog mee naar mijn werk.
Nee, ja.
Maar acht is best vroeg, toch?
Ja.
Nou ja, ik was niet meteen mijn eerste website in elkaar.
Nee, nee, toch niet.
Maar was je wel aan het programmeren?
Of had je zoiets van, oké, nog niet.
Nee, nee, ik was toen gewoon een beetje leuk aan het meekijken.
Ja, oké.
Ik had wel, ik heb ook nog wel,
toen was ik ook die leeftijd misschien nog jonger en dat was blijkbaar voor een soort van computerspel
wat mijn vader toen voor me had gemaakt.
Oh echt, cool.
Maar ja, ik zeg computerspel, dat is een beetje een grootwoord.
Want ik was echt misschien meer drie of zo.
Ja, ja.
Het spel was, je moest heel, je hoefde niet hard,
maar ik deed hard op het toetsenbord rammen en dan werd het kleur, het scherm een andere kleur.
Oh, oké, ja, dat werkt wel.
Dat was wel, nee, dat is wel niet leuk.
Maar je hebt het dus over je vader, die wel een ontwikkelaar was.
Hm?
Je vader, die was wel een ontwikkelaar dus.
Oké, leuk.
Doet hij dat nog steeds?
Ja, maar nu meer hobbymatig.
Hij is nu geen zestig of zo.
En ja, gewoon uit curiosity,
wat voor ontwikkeld taal zit hij nu in te beuken?
Nou, hij is ook een beetje aan het kijken naar reactnade en webdingen en zo, ja.
Maar oorspronkelijk deed hij baan.
Ja, ken ik, ja, ja.
In voor.
Ja, ERP, Nederlandse ERP.
Ja, dat deed hij.
Ja.
Ja, dat is wel heel bijzonder.
Dat was wel een van de succesverhalen van Nederland.
Op baan en dan kon je superveel geld even verdienen.
Maar goed, anyway.
Toen ging het.
Nee.
Nou, het is dus nog heel erg lang gebleven,
want hij is er tot een paar jaar geleden nog echt mee bezig geweest.
Ja, het zijn een aantal bedrijven.
Het is, volgens mij, Fokker.
Die heeft het toen gehad en je kunt het niet zomaar, zeg maar, uitzetten.
Denk maar, ik pak een ander pakket.
Want het duurt echt wel lang voordat je, zeg maar,
bijvoorbeeld over gaat naar SAP.
Dus in die zin was het,
er was nog heel veel werk voor een lange tijd,
maar volgens mij is het bedrijf,
ik weet niet of het nog bestaat, u bedoelt.
Dus het is bij jou wel een beetje met de pap ingegroot, hè?
Oké, leuk om te horen.
Ja, zeker.
Maar goed, wij gaan het hier hebben over AR en VR.
Het leek me wel leuk om even te beginnen met,
voor de mensen die augmented reality en virtual reality niet zo goed kennen.
Zou je misschien iets kunnen vertellen over waar het begon, zeg maar,
en waar we nu zijn?
Oké, als voorbereiding op deze podcast
heb ik dus een soort van lijstje gemaakt met wat er allemaal is gebeurd.
Ook eigenlijk gewoon een beetje voor mezelf om te kijken hoe en wat.
Ja, ja.
Ik had al wat plaats gezien,
maar ja, de eerste keer dat een beetje voorkwam was volgens mij in de jaren zestig ergens.
Dus ook toen computers volgens mij zo'n beetje begonnen,
zijn ze daar toen meteen heen gesprongen met een apparaat,
en het had een bijna met zwaard van Damocles.
Ja, oké, klinkt wel.
Het is sowieso uit deze podcast wel interessant,
omdat AR is natuurlijk heel erg visueel,
maar ik ga mijn best zo veel mogelijk te beschrijven.
Je hebt gelijk, ja.
Maar dat ding, dat was dus, ja, de computer zelf stond in een andere kamer
en het ziet er een beetje uit als een soort van apparaat
dat iemand twee lepels over zijn oren heeft met,
ja, dat gaat dan weer ergens anders heen.
En volgens mij was het enige wat je er echt in kon zien, was een Cubus.
Oké.
Maar ja, het was wel 3D dan.
Dus dat was een beetje de eerste.
Nou ja, nou is dat natuurlijk, was dat meer research dan,
ja, dan iets waar een echte maintaining use case voor was.
Dus die en daar, ja, het is voornamelijk in de universitaire wereld
is er nog heel veel mee gedaan,
maar niet heel erg voor consumenten.
Totdat in 19, ergens, in 19, een stukje later,
kwam Nintendo met Virtual Boy.
En dat is sowieso echt een super interessant verhaal
om zelf ook nog eventjes op te zoeken.
Maar het idee was, het was een soort,
het ziet er op zich nog best wel uit als een VR-bril,
zoals we er nu een beetje zijn qua form factor.
Behalve dat je er niet mee kon bewegen,
dat je dus wel met VR-brillen nu kan doen.
Dus je had een soort van tripod eronder
en je zette hem op tafel en je deed je hoofd erin.
Oké, dat is bijzonder.
Ja, en hij had maar twee kleuren, zwart en rood.
Oh, rood ook.
Maar dat was wel een beetje de kleuren van Nintendo toen, he?
Nog grijs ook.
Ja, snap ik, maar twee kleuren.
Ja, ja, oké.
Ja, je moet wel creatief zijn om daar iets heel leuks aan te krijgen.
Ken je iemand misschien ook,
ik denk dat je het nooit hebt gebruikt, of wel?
Of ken je iemand die het weleens gebruikt heeft?
Ik heb me een keer naar je opgehad.
Ik weet niet of dat het woord is.
Ik heb me een keer m'n gezicht er in een geduwd.
Bij het Computermuseum in Zwolle hebben ze er een.
Sowieso een heel erg leuk museum om een keer doorheen te lopen.
Dus je kan al die computers, al die computers.
Heel veel van de computers kun je nog gewoon proberen.
En dus dat ding daar.
Nice.
En het is heel erg leuk voor de geschiedeniswaarde ervan.
Maar ik snap waarom het niet echt daarvoor een succes is geweest.
En waarom dan?
Nou ja, het is gewoon de toegevoegde waarde van dat het VR is of 3D.
Is gewoon niet zo groot.
Wat ze daar hadden was Mario Tennis.
Die kon je daarvoor spelen en dat was op zich grappig.
Maar het was even leuk geweest als het gewoon op een plat scherm was.
Ah, meer ook weer zo'n gimmick.
Ja, ja, ja.
Misschien was het gewoon om te proberen.
Ik kijk eens hoe innovatieve ze zijn.
Op zich is Nintendo altijd wel dwars, zeg maar.
Ze komen altijd wel met een andere manier van gamen.
Dus ik vind het niet gek dat zij ermee kwamen.
Alleen ze hebben daarna niet veel meer gedaan met VR.
Ik hoorde ook dat die erg gerust werd om uitgebracht te worden.
En dat die daarom ook een beetje...
Niet helemaal, goed.
Oké, dat is niet echt des Nintendo's.
Het is meestal kwaliteit, kwaliteit, kwaliteit.
Ja, ik bedoel.
Ja, goed.
Oké.
En daarna, dus die Nintendo...
Even kijken.
Hoe heet dat ding ook weer?
Nintendo...
Virtual Boy.
Ja, Virtual Boy.
Kwam daarna dan ook...
Want ik neem aan dat alle mensen...
Of alle bedrijven die innovatief bezig zijn, die vonden dat interessant.
Wat was de eerstevolgende bril?
Of iets dergelijks.
Wat lijkt op AR en VR, wat we nu doen?
Nou, ja, of het echt een bril is, dat weet ik niet.
Maar degene die ik zou zeggen is The Cave.
Heet het?
Teg mei, helemaal echt helemaal.
Nee, maar ook niet.
Nee, het is wat daarna echt best wel lang gebruikt is, maar ook weer gewoon voor studies en zo.
Oké.
En het idee daarvan was, je staat in een vierkante kamer.
En op elke muur, alle muren waren wit, op elke muur staat een beamer.
Oh ja, ja.
En daar sta jij middenin.
Oh zo, ja.
Ja, en je hebt een bril op.
En hoe die technologie daar werkt, weet ik niet.
Maar je kon er wel 3D door zien.
Oké.
Ja, ik heb hem ook één keer opgehaald.
Elke keer als ik zo'n ding ergens zie, dan verweer ik hem.
En het is heel raar, want het is een beetje alsof je door die muur heen kijkt.
Ik ben hier geen expert op.
Ik heb het dus ook maar één keer gezien.
Maar ja, dat is dus een beetje wat er daarna kwam.
Ja, maar ook niet echt succesvol dan?
Nou ja, succesvol in onderzoeken.
Oké, in onderzoeken wel.
Volgens mij heeft dat nog best wel lang volgehouden.
Ik denk dat dat nog steeds doorgaat.
Ik zie soms nog wel staan op een conferentie.
Ik kan me nog erin inderdaad met de aankoop van mijn huis.
Dan kon je ook inderdaad met al die projecties, kon je dan door je huis heen lopen.
En dan had je ook een bril op, weet je wel.
En dan kon je ook inderdaad erin wandelen.
En dan vooral uitkijken dat je niet over de kabeltjes heen liep.
Maar ja.
Wordt dat ook geprojecteerd of was dat echt?
Wordt ook geprojecteerd inderdaad.
Ja, dat was echt een hele grote ruimte trouwens.
Dat was wel heel mooi om te zien.
Bij Volker Wessel, nee.
Volgens mij Volker Wessel is het bouwbedrijf.
Dat hoorde ik trouwens.
Dat heeft misschien wel een beetje met ER te maken.
Dat is een bekende zeg maar.
Die was naar Canada gegaan.
En die geeft les ook aan architecten.
Om dan ER te gebruiken of VR een van de twee.
En ik dacht van ja, dat is heel logisch.
Want juist in de architectenwereld is alles in 3D applicaties.
Maar hij zou even denken dat het juist een hele traditionele sector is.
Waar ze alles nog tekenen.
En het gebeurt dus heel vaak dat ze een gebouw bouwen.
Dat er echt gewoon een deur voor een andere muur staat.
Dat het echt een fout maakt.
Oké, dit had je zelf wel kunnen bedenken.
Maar blijkbaar gaat het daar best wel vaak fout.
En dan is ER of VR juist heel ideaal.
En dan loop je gewoon precies wat jij ook.
Ja, precies.
En dan haal je die fouten eruit.
Dus dat is waar je je architectuur debuggen.
Want toen waren we inderdaad erachter gekomen.
Op een plaatje lijkt het groot.
En als je gaat lopen, echt letterlijk.
Dan denk je, hmm.
Ik had het niet zo...
Ik had het groter verwacht.
Dus dat is wel interessant.
Ja, daar is het ideaal voor volgens mij.
Oké, maar dat was die ene apparaat.
Die cave.
En dan was het op de muur geprojecteerd.
Want het was een volgende evolutie.
Oké, nou.
Volgens mij.
De volgende echte evolutie was dus de Oculus Rift.
Oké.
En dat is echt een verhaal.
Daar kunnen we de hele avond over doorpraten.
Oké.
Nou, het is echt...
Als je al die ins en outs weet.
Het is echt ongelofelijk.
Maar op zich was de technologie.
Die was er ongeveer wel.
Maar er was eigenlijk nog niemand die dat echt bij elkaar had gebracht.
Want de computer power enzo.
Dat ging allemaal steeds verder.
Wanneer was dat? Begin 2010-ish.
Het is later dan daar.
En het begon bij Palmer Lucky.
Zo heet die.
Dat was volgens mij een student toen die begon.
En die merkte dat er nog geen goede VR-bril was.
En hij wilde dat.
Dus hij dacht, ik ga dat gewoon maken.
Dat is een Amerikaan en hij had de Amerikaanse spirit.
En hij dacht, ik ga er gewoon voor.
Het is een Amerikaanse droom.
En toen heeft hij ermee begonnen als project.
En het is natuurlijk, zoals het meeste project, enorm uit de hand gelopen.
En uiteindelijk komt daar een Kickstarter van.
En volgens mij was het in die tijd,
was het een van de grootste Kickstarters ooit.
Want hij heeft daar op zijn minste miljoen mee binnengehaald.
Maar er is volgens mij nog veel meer.
Voor de eerste versie daarvan.
En het is ook leuk als je daarvan in de Wayback machine gaat.
Naar Reddit kijkt.
Want wat er toen allemaal gezegd werd.
Want dat was echt een hele community op zich.
Over mensen die dachten, oké, nou dit gaat de wereld veranderen.
Op een gegeven moment gaan we niet meer naar elkaar kijken.
We zitten alleen nog maar in die bril.
Het wordt allemaal geweldig.
En die hype is er echt heel erg lang geweest.
Als in echt wel jaren.
Ja, jaren geweest.
Toen, er stond een render daar op die pagina van hoe het eruit ging zien.
Maar ja, dit is een van de weinige Kickstarter's die toch ook wel echt heeft doorgepakt.
En uiteindelijk een DK1, een development kit 1.
Heeft uitgebracht en opgestuurd.
Ik dacht Donkey Kong 1.
DK1, development kit.
En dat ding, dat was eigenlijk voor wat het was.
Dat was al erg goed.
Wat je daarmee kon, volgens mij kon je alleen nog maar je hoofd ermee roteren.
En dat zag je.
De DK2, die kwam daarna.
Die kon je ook je hoofd verplaatsen.
Dus ja, dat was hij.
En daarmee kon je dus 3D zien in een 3D gerenderde wereld ook bekijken.
En mensen waren echt compleet hyped.
Het was echt, het kon niet beter.
Het werd alleen maar beter.
Alles helemaal goed.
En je had John Carmichael.
John Carmack.
Dat weet ik wel.
Die.
Dat is het enige wat ik weet.
Ik heb Doom gespeeld en al die spelen.
Dat was voor mij een held, zeg maar, toen ik 16 of 17 was.
Maar goed, ja.
Dieke haakte aan en het werd echt, ja.
Nee, het groeide alleen maar door.
Die credibility is waarschijnlijk ook in een keer veel groter geworden.
Ja, want toen werd het niet meer deze guy die dit even dacht.
Dan zat er echt een grote naam achter.
Maar ja, volgens mij was het 2 jaar na de Kickstarter.
Toen werd dat dus gekocht door Facebook.
Oh.
Ja.
Mila en Sammy over ontwikkelingen op VR-gebied, met een vleugje AI
Dit keer hebben we Mila en Sammy van Studio Vrij te gast. Samen met hen hebben we het over de ontwikkelingen op VR-gebied, het gebruik van AI en Project Chagrijnige Walter.